Poradnik

PIERWSZA POMOC DLA NIETOPERZA

Chociaż nietoperze zwykle kojarzą się z horrorem i grozą, w rzeczywistości unikają kontaktu z ludźmi. Zapomnijcie więc o tych wszystkich historiach o latających myszach wplątujących się we włosy, które matki opowiadały córkom, aby te wracały na noc do domu. Powinniśmy być ogromnymi sprzymierzeńcami nietoperzy. Są w naszym klimacie szczególnie potrzebne, ponieważ regulują liczebność bezkręgowców, również tych niszczących uprawy.

CO JEDZĄ I GDZIE MOŻNA JE SPOTKAĆ?

Na świecie występuje około 1330 gatunków nietoperzy, z czego 26 z nich można spotkać w Polsce. Gatunki różnią się trybem życia i miejscem występowania, jednak te mieszkające na terenie naszego kraju żywią się prawie wyłącznie małymi bezkręgowcami. Słynne wampiry pijące krew ssaków (głównie zwierząt hodowlanych) to zaledwie 3 gatunki żyjące w Ameryce Południowej i Środkowej. Na nietoperza możemy się natknąć właściwie wszędzie. Jako kryjówki preferują one miejsca ciemne, chłodne i wilgotne, rzadko uczęszczane przez ludzi, takie jak: strychy, jaskinie, opuszczone budynki, dziuple, szczeliny pod korą drzew, spękania budynków czy stare studnie.

CO IM ZAGRAŻA?

Należy pamiętać, że wszystkie gatunki nietoperzy są w Polsce objęte ścisłą ochroną gatunkową. Oznacza to całkowity zakaz ich płoszenia, zabijania, posiadania i przetrzymywania oraz niszczenia ich siedlisk. Najbardziej nietoperzom zagraża właśnie niszczenie lub fragmentacja miejsc ich występowania, a także niepokojenie ich, gdy się tam znajdują. Naturalnych wrogów mają bowiem niewielu. Są nimi kuny, koty i niektóre ptaki drapieżne. Czy jednak nietoperze mogą zagrażać nam? Jak wszystkie ssaki dziko żyjące mogą być nosicielami wirusa wścieklizny. Do zarażenia dochodzi jedynie w przypadku ugryzienia przez chorego osobnika, dlatego dotykając dzikich zwierząt zawsze miej na sobie rękawiczki.

CZY MOŻNA FOTOGRAFOWAĆ NIETOPERZE?

Bez odpowiedniego pozwolenia wydawanego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska nie wolno fotografować nietoperzy w ich kryjówkach, ponieważ wiąże się to z ich płoszeniem. Zwierzętom tym można robić zdjęcia jedynie w locie.

CO ROBIĆ, GDY NIETOPERZ WLECIAŁ DO POKOJU?

1. Zachowaj spokój. Nie płosz zwierzęcia, aby nie szukało kryjówki w trudno dostępnych zakamarkach pomieszczenia.

2. Zmniejsz jak tylko możesz jego dostęp do innych części domu (zamknij drzwi od pokoju lub zakryj wyjście dużym kawałkiem materiału np. prześcieradłem).

3. Jeżeli rzecz ma miejsce wieczorem, gdy na dworze jest już ciemno, a nietoperz lata po pokoju i nigdzie się nie zawiesza, otwórz na oścież wszystkie okna w pokoju i zgaś światło. Następnie usiądź nisko, jak najdalej od okien. Nietoperz sam powinien znaleźć drogę wyjścia. W przypadku gdy zwierzę zawiśnie na dłuższy czas, spróbuj umieścić go w pudełku.

4. Jeśli znajdujesz nietoperza w ciągu dnia, musisz poczekać aż gdzieś się zawiesi. Gdy nietoperz już wisi, możesz przystąpić do umieszczania go w pudełku. Najpierw załóż grube rękawice, aby uchronić się m.in. przed ugryzieniem. Następnie znajdź pudełko, w które zmieści się nietoperz i kawałek np. sztywnego papieru, aby go nakryć. W pojemniku należy ponadto zrobić kilka małych otworów, aby umożliwić zwierzęciu oddychanie. Podejdź spokojnie do nietoperza i nakryj go pudełkiem, a następnie dokładnie przykryj je kawałkiem papieru, aby uniemożliwić mu drogę ucieczki. Pamiętaj, że to zwierze potrafi się przecisnąć przez szczelinę o szerokości nawet 1cm!

5. Gdy nietoperz znajduje się w pudełku, na początku będzie się szamotał i wydawał odgłosy. Nie przejmuj się tym, najważniejszy jest twój spokój. Kiedy zwierzę zrezygnuje z prób ucieczki, delikatnie i w rękawiczkach umieść w pudełku wodę nalaną do małego pojemniczka takiego jak nakrętka od butelki. Zadbaj o to, aby pudełko nie stało w ciepłym miejscu np. koło kaloryfera.

6. Nietoperza możesz wypuścić, gdy tylko zapadnie zmrok, a na dworze nie ma deszczu ani mrozu. Zwierzęta te nie potrafią podrywać się do lotu, więc musisz umieścić je na podwyższeniu co najmniej 1,5 metra lub umożliwić im wdrapanie się na drzewo.

7. Jeśli widzisz, że nietoperz jest mało ruchliwy i nie chce sam wylecieć z pudełka lub gdy zwierzę jest ranne, niezwłocznie skontaktuj się z Ekostrażą, inną fundacją pomagającą dzikim zwierzętom w twojej okolicy lub najbliższym weterynarzem zajmującym się podobnymi przypadkami.

CO ROBIĆ, JEŚLI ZNAJDĘ NIETOPERZA POZA MIESZKANIEM?

W tym przypadku wszystko zależy od pory roku i od tego, gdzie konkretnie znajduje się nietoperz oraz w jakim jest stanie.

Zimą zwierzęta te nie powinny przebywać w suchych i ciepłych pomieszczeniach. Jeżeli spotkamy nietoperza w takim miejscu, należy umożliwić mu wydostanie się z pomieszczenia lub umieścić go w pudełku w wyżej wymieniony sposób i później wypuścić, pod warunkiem, że nie ma mrozu. Jeśli na dworze panuje mróz, należy skontaktować się z Ekostrażą / inną organizacją / weterynarzem.

Gdy nietoperz przebywa w chłodnym wilgotnym pomieszczeniu, nie należy go stamtąd zabierać ani niepokoić w żaden sposób.

Wiosną, latem lub jesienią powinien nas zaniepokoić widok nietoperzy w ciągu dnia w widocznych, nasłonecznionych miejscach. Ich obecność w świetle dziennym poza kryjówkami może świadczyć o tym, że zwierzęta są chore lub ranne i potrzebują naszej pomocy. Należy je umieścić w pudełku we wcześniej opisany sposób. Jeśli nietoperz leży na ziemi delikatnie podnieś go za pomocą kawałka materiału i również wsadź do pojemnika, w którym znajduje się naczynko z wodą. Jeśli zwierzę zacznie się szamotać i wydawać odgłosy wewnątrz pudełka, możesz je wypuścić o zmroku. Jeżeli natomiast nie jest ruchliwe lub jest ranne powiadom odpowiednie instytucje.

KIEDY NALEŻY INTERWENIOWAĆ I JAK ROZPOZNAĆ, CZY NIETOPERZ JEST RANNY?

Należy pamiętać, że nie każdy nietoperz jakiego napotkamy potrzebuje naszej pomocy. Gdy znajduje się on w swoich naturalnych kryjówkach, nie powinno się go niepokoić. Jeśli będziemy zmuszeni złapać zwierzę do pudełka, musimy ustalić, czy wymaga ono interwencji specjalisty, czy możemy je spokojnie wypuścić.

Najłatwiejszym do określenia czynnikiem jest pogoda: jeżeli od kilku dni trwa mróz i nie ma szans na ocieplenie w najbliższych dniach, należy przekazać małego podopiecznego odpowiedniej fundacji zajmującej się ochroną dzikich zwierząt.

Innym czynnikiem jest stan zdrowia zwierzęcia: jeśli nietoperz jest ruchliwy i nie ma problemu z wyleceniem z pudełka, powinno się go wypuścić przy najbliższej okazji.

W przypadku kiedy:

  • zwierzę jest ranne,
  • byliśmy świadkiem ataku na nie,
  • rusza się, ale nie chce odlecieć,
  • znajduje się w łatwo dostępnym i dobrze naświetlonym miejscu,
  • jest młode i niezdolne do lotu

należy skontaktować się z Ekostrażą, inną fundacją pomagającą dzikim zwierzętom w twojej okolicy lub najbliższym weterynarzem zajmującym się podobnymi przypadkami.

Określenie czy zwierzę jest ranne nie zawsze jest łatwe, jeśli nie ma widocznych śladów krwi na jego ciele. Gdy jednak jesteśmy świadkami ataku na nietoperza, należy założyć, że mógł ulec obrażeniom wewnętrznym i należy mu pomóc. Jeśli zwierzę ma widoczne problemy z poruszaniem się, może być to wynik nie tylko zranienia, ale również groźnego dla ich życia przemęczenia czy ataku pasożytów.

Pamiętaj, że nietoperze są bardzo delikatne. Przede wszystkim zadbaj o to, aby nie została uszkodzona błona ich skrzydeł, ponieważ to ich jedyny środek transportu.